21 maja 2026 r. wejdzie w życie nowy system regulujący transgraniczne przemieszczanie odpadów w Unii Europejskiej, oparty na rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 oraz cyfrowej platformie DIWASS (Digital Waste Shipment System). Reforma ta zastąpi dotychczasowe rozwiązania wynikające z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 i stanowi najistotniejszą zmianę w obszarze transgranicznego przemieszczania odpadów od niemal dwudziestu lat.

Najważniejszą zmianą będzie pełna cyfryzacja procedur związanych z przemieszczaniem odpadów. Od wskazanej daty cała dokumentacja – zarówno w ramach procedury uprzedniego zgłoszenia i zgody (notyfikacji), jak i w ramach procedury informowania dla odpadów z tzw. zielonej listy – będzie prowadzona wyłącznie w systemie DIWASS. Platforma stanie się jedynym dopuszczalnym kanałem komunikacji pomiędzy przedsiębiorcami a organami administracji. Oznacza to konieczność dostosowania dotychczasowych procedur wewnętrznych oraz systemów informatycznych przedsiębiorców do nowych wymogów technicznych i formalnych.

Nowe regulacje wprowadzają również istotne zmiany organizacyjne i sankcyjne. Przedsiębiorcy uczestniczący w transgranicznym obrocie odpadami będą zobowiązani do rejestracji w systemie DIWASS, posiadania konta EU Login oraz weryfikacji danych identyfikacyjnych, w tym numeru EORI, NIP i numeru BDO. Jednocześnie projekt polskich przepisów wdrażających przewiduje zaostrzenie sankcji za nielegalne przemieszczanie odpadów – minimalne kary administracyjne mają przewyższać koszt legalnej procedury, co ma skutecznie ograniczyć naruszenia.

Zmianie ulegną także zasady ustanawiania gwarancji finansowych zabezpieczających transport odpadów. Zgodnie z projektowanymi rozwiązaniami gwarancje będą mogły być udzielane wyłącznie przez instytucje nadzorowane przez KNF lub właściwe organy innych państw członkowskich UE. Dodatkowo Główny Inspektorat Ochrony Środowiska uzyska możliwość dochodzenia zwrotu kosztów związanych z odbiorem i zagospodarowaniem odpadów pochodzących z nielegalnych transportów.

Dla przedsiębiorców reforma oznacza konieczność niezwłocznego dostosowania organizacyjnego. Niezbędne będzie wdrożenie nowych procedur compliance, przeszkolenie pracowników, analiza umów z kontrahentami oraz zapewnienie integracji systemów wewnętrznych z platformą DIWASS. Jednocześnie cyfryzacja procedur powinna usprawnić obieg dokumentów, zwiększyć przejrzystość transportów oraz ograniczyć ryzyko błędów formalnych.