Procedury dotyczące przemieszczania odpadów uregulowane są w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L Nr 190, str. 1), zwanego dalej ‘rozporządzeniem 1013/2006’. 

Rozporządzenie 1013/2006 przewiduje dwie podstawowe procedury kontrolne: tzw. uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody (art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1013/2006) oraz tzw. ogólnych obowiązków w zakresie informowania (art. 3 ust. 2 rozporządzenia 1013/2006). 

Przepisy rozporządzenia szczegółowo określają w jakich sytuacjach dana procedura znajduje zastosowanie. 

Uzupełnieniem regulacji przewidzianej w rozporządzeniu 1013/2006 są przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów”. 

Ustawa ta określa kary pieniężne za naruszenie jej przepisów oraz rozporządzenia 1013/2006. 

Na mocy art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada: na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł; na wysyłającego odpady bez dokonania zgłoszenia, jeżeli takie zgłoszenie jest wymagane zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł; a wysyłającego odpady, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł, jeżeli ten, choćby nieumyślnie, dokonał wysyłki odpadów: bez zgody zainteresowanych właściwych organów; gdy zgoda zainteresowanych właściwych organów została uzyskana w wyniku fałszerstwa, wprowadzenia w błąd lub oszustwa; w sposób, który nie jest zgodny ze sposobem określonym w dokumencie zgłoszenia transgranicznego przesyłania (przemieszczania) odpadów, o którym mowa w załączniku IA do rozporządzenia nr 1013/2006, lub w dokumencie przesyłania dotyczącym transgranicznego przesyłania (przemieszczania) odpadów, o którym mowa w załączniku IB do rozporządzenia nr 1013/2006; na odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie, który nie zastosował się do postanowienia, o którym mowa w art. 27 ust. 4 (zobowiązanie odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie do określonego sposobu postępowania z tymi odpadami, do czasu zakończenia procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006 lub do czasu wydania decyzji, o której mowa w art. 26), w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 25.000 do 150.000 zł. 

Z powyższego wynika, że możliwość nałożenia kary pieniężnej ma szerszy zakres w stosunku do wysyłającego odpady niż odbiorcy. 

O ile pojęcie ‘wysyłającego odpady’ nie jest zdefiniowane, to zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie to każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. 

Warto zaznaczyć, iż odpowiedzialność odbiorcy odpadów (przy czym tak samo wysyłającego odpady) ma charakter obiektywny, niezależny od winy, na co wskazuje się w orzecznictwie: „Nie mają również takiego wpływu powołane przez stronę zaniedbania kontrahenta [...] (dostarczenie towaru niskiej jakości, wadliwe spakowanie towaru). 

Trafnie wskazano w postępowaniu administracyjnym, iż art.32 ust.1 ustawy nie przewiduje ewentualności zwolnienia się odbiorcy odpadów z odpowiedzialności administracyjnej w razie wykazania winy podmiotu dostarczającego odpady1.” 

Trzeba także zauważyć, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006 (art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów). 

Zgodnie z art. 35 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, wykonanie kary pieniężnej nałożonej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska ulega zawieszeniu do czasu uprawomocnienia się decyzji. 

Karę pieniężną wnosi się na rachunek wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, który wydał decyzje w przedmiocie wymierzenia kary w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. 

W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu kara pieniężna podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 

Warto także zauważyć, iż w orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem nałożenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska jest ostateczność decyzji wydanej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na podstawie art. 25-27 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

 1 Wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1305/08, orzeczenia.nsa.gov.pl; tak samo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 605/10, orzeczenia.nsa.gov.pl , wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2279/10, orzeczenia.nsa.gov.pl.

Radca Prawny - prawnik odpady